Het is niets nieuws

Verleden week was er een jaarmarkt in het dorp waar ik woon. En op de rommelmarkt vond ik een leuk boekje: 'Biologische groenteteelt en bemesting' van Ewald Könemann. De oorspronkelijke Duitse uitgave stamt uit 1956 en deze vertaling uit 1974. En het is erg verrassend te lezen hoe actueel de informatie is. De probeemstellingen en tevens de oplossingen zijn hetzelfde. De schrijver constateerde toen al dat de kwaliteit van het voedsel sterk achteruit ging.

Een boer die suikerbieten verbouwt wordt afgerekend op de hoeveelheid suikers die de suikerbieten bevatten. Echter de groente en het fruit in de supermarkt zijn 'vogelvrij'. De producent wordt niet afgerekend op de voedingswaarde maar op de 'verpakking'. Dus hoe perfect en schoon het eruit ziet. En het liefst allemaal even groot. Uiteraard is ook hier geld de factor. Als de schrijver zou schrikken als hij zou weten dat tegenwoordig de kasgroentes op glaswol wordt gekweekt. Je kunt eigenlijk spreken van plofpaprika's en bomtomaten. Het is opgefokte groente met weinig smaak en voedingswaarde. En de consument weet niet beter of is het vergeten hoe het er vroeger uit zag. In ieder geval is het smaakgeheugen verdwenen.

Wijnkenners en olijfolie liefhebbers weten dat de grond waar de plant of boom groeit de smaak bepaalt. Dit werkt ook voor groente en fruit. De kwaliteit van de bodem bepaalt de kwaliteit van de plant en de vruchten. En de bodem geeft de plant voeding. Niet andersom. Eigenlijk is de uitdrukking 'de planten water geven' niet correct. Je geeft de bodem water en het bodemleven zorgt ervoor dat de plant het water op kan nemen. Wat wij als mens kunnen doen is zorgen dat de bodem de juiste bemesting krijgt. Compost maken, de grond beschermen met mulch (organisch materiaal) en de bodem rust geven om een gezond bodemleven op te bouwen.

refractometerMet de introductie van kunstmest en de pesticiden is een negatieve spiraal ontstaan waarbij we niet meer voor de bodem zorgen, maar deze juist vernietigen. De natuurlijke kringloop in de bodem wordt door de chemie verstoord. Door het ploegen krijgt de bodem geen kans zich te herstellen en de monocultuur haalt eenzijdig de aanwezige voeding op grote schaal uit de grond. Hoe ver moeten we nog gaan. Dit verhaal is geen nieuw verhaal. Maar gek genoeg, als ik het heb  over de voedingswaarde in groente word ik vreemd aangekeken. De mensen denken: 'waar heeft hij het over?'. Je ziet het niet, maar het is wel te meten met een Refractometer. Hiermee meet je de nutriëntendichtheid. Dus de dichtheid van de suikers, eiwitten en mineralen. Hoe hoger de dichtheid, hoe meer energie er beschikbaar is voor ons lichaam. Wellicht komen er in de toekomst dat op de bordjes in de supermarkt waarop de voedingswaarde vermeldt staat. Dan wordt het verschil tussen biologische en reguliere voeding echt zichtbaar.

Het zwaartepunt van het boekje gaat over welke samenstelling van bemesting op welke grond en bij welke plant gebruikt moet worden. Met veel tabelletjes over verhoudingen van stikstof, koolstof, kali, fosfor, kalk en soorten diermest. Veel details dus over wat je de aarde te eten geeft. De verzorging van de planten zelf? In essentie gaat niet om de plant, het gaat om de compost. Hoe verwen je de aarde. De tuin is bijzaak.