Hoe bouw je een insectenhotel

Voor de intenrship (winter 2013) op PRI Zaytuna farm Australia heeft elke student de opdracht om zelfstandig project uit te voeren. Ik heb gekozen om een insectenhotel of bijenhotel te maken. Deze heeft een plaats gekregen op de grens van de moestuin en het voedselbos. Op de farm is genoeg materiaal zoals bamboe, hout en recycle materiaal om een groot formaat hotel te bouwen. En de grote moestuin kan dit ook wel gebruiken. Een insectenhotel is niet alleen een nuttig object dat er mooi uitziet. Het is ook een leuk en creatief proces om te maken.

Waarom een insecthotel of een bijenhotel

In de koude klimaten is een insectenhotel een overwinteringplaats voor insecten. In de zomer is het een nestplaats. Voordeel van een overwinteringplaats is dat de insecten al in je tuin zijn als de lente begint. In warme klimaten is de functie van het hotel een nestplaats en het zorgt ervoor dat de insecten een droge plek kunnen vinden in natte periodes. Een optimale verblijf plaats voor insecten in de moestuin, voedselbos of boomgaard stimuleert de diversiteit van insecten. Het resultaat van diversiteit is een verbetering van de ecologische balans in de tuin. Een hotel is ook een indirecte ongediertebestrijder. Insecten als de gaasvlieg, zweefvlieg, lieveheersbeestjes, kevers en oorwormen verdelgen de luizen en mijten. Andere insecten die het hotel aantrekken zijn inheemse bijen, wespen en hommels voor de bestuiving.

AP1170437lternatief voor de bijenkorf

Een belangrijk aspect van het insectenhotel is het aantrekken van inheemse en solitaire bijen. Elk klimaat heeft zijn eigen soorten inheemse bijen. Inheemse bijen zijn in veel aspecten niet te vergelijken met honingbijen. Ze tonen ander gedrag en hun uiterlijk toont andere vormen en kleuren. Voorbeeld is de metselbij die zijn nest zoekt in holtes in muren, plantenstengels en dood hout en uiteraard het insectenhotel. Voordeel van de inheemse bijen is dat ze in de meeste gevallen niet steken en dus geen overlast geven. Op enkele soorten na geven de inheemse bijen geen honing. Solitaire bijen verdelgen tevens larven van andere insecten. Voldoende habitat voor de inheemse bijen geeft dus meer garantie voor een goede bestuiving in je tuin.

Met een insectenhotel hoeft de inzet van honingbijen geen noodzaak te zijn. Met de dreiging van de sterfte van honingbij en volkeren kun je een insectenhotel ook inzetten als back-up voor de bestuiving. De inheemse bijen nemen een groot deel van de bestuiving op zich. Sommige soorten inheemse bijen bestuiven bepaalde planten. Voorbeeld is de roetbij die alleen maar een aantal havikskruiden bestuift. Het verdwijnen van inheemse bijen komt voornamelijk doordat bepaalde planten verdwijnen. Naast het insectenhotel kun je ook extra bloemen aanplanten. Enkele specifieke voorbeelden voor inheemse bijen zijn anijs, muurpeper, bergamot, kattenkruid, koninginnenkruid en kattenstaart.

P1170407In de (sub)tropen van Australië heb je de Trigona bij zonder angel die in een volk circa 1 kilo honing produceert. De Aboriginals noemen deze zeldzame honing Sugarbag. Voor de Trogone bij kun je een speciale kast voor maken. Dit is de OATH, de Original Australian Trigona Hive. Deze kleine kast heeft een formaat van 200x100x280 en heeft een gat als opening. De bijen maken in de kast zelf een ronde honingraat. Lees meer over deze kast op www.aussiebee.com.au en www.sugarbag.net

Hoe bouw je een insectenhotel?

Er is geen standaard ontwerp voor een insectenhotel. Ontwerp met de materialen die beschikbaar zijn. Bij voorkeur recycle materiaal en natuurlijk materiaal. Laat je creativiteit te loop op basis van de materialen die je beschikbaar hebt. Google op insecthotel en je ziet talrijke voorbeelden voor inspiratie. Van perfecte tot natuurlijke constructies. Houtstronken, pallets, bamboe, riet, stenen, dakpannen en klei. In allerlei soorten en maten. In de houtblokken boor je gaten van diverse diktes van 3 tot 10 mm in een kleine schuine hoek zodat het eventuele vocht eruit kan lopen. De diepte van de gaten is afhankelijk van de lengte van de boor, maar liefst zo lang mogelijk. Insecten houden van gladde wanden en dichte uiteinden. Open holtes geeft kans op tocht. Praktisch is om het hotel een bepaalde breedte en hoogte mee te geven. De diepte is kun je beperken tot 30 tot 40 cm. Als je een hotel bouwt van groot formaat is een constructie van belang zodat je schappen en een dak hebt. Kleine hotels kun je direct in een object bouwen of op de grond opbouwen.

Zoek een beschutte plek en maak de opening op het zuiden gericht, in koele klimaten en in de (sub)tropen op het oosten. Richtlijn is dat je het hotel een overkapping geeft tegen regen zodat het hout en riet droog blijft. Vooral bijen zoeken naar droge plekken. En zorg ervoor dat het materiaal goed klemt in de constructie. Behandel je hout niet met verf of impregnatie. Chemische bestandsdelen zullen de insecten weren. Tip is om eerst het materiaal te verzamelen voordat je het formaat van het hotel bepaalt. Je kunt het hotel verfraaien met oude roestige metalen onderdelen zoals een ton, oud gereedschap, wiel, roosters etc. Sommige inheemse bijen zoals de zandbij of de graafwesp graven hun hol in zand of klei. Een muurtje van klei gemengd met zand trekt deze bijen aan. Je kunt ook oude tinnen blikken of oude stenen plantenpotten vullen met klei en deze tussen de houtstammen plaatsen.

Hout en bamboe zal in de loop van de tijd verrotten. Je kunt ervoor kiezen om een stenen fundering te maken. Of ervoor kiezen met het bewustzijn dat het hotel binnen een aantal jaren zal vergaan. De insecten zullen hier zeker een bijdrage aan leveren. Je zult snel zien of je hotel nieuwe bewoners aantrekt. Insecten zullen de gaten vullen met gras, zand, takjes en blaadjes. Veel plezier met het bouwen van je eigen hotel! Het is een nuttig object en het ziet er ook er fraai uit.

Dit artikel is ook verschenen op http://permaculturenews.org/2013/10/08/building-insect-hotel/